CÁI QUẠT MO CAU - TRẦN VẠN GIÃ

Mẹ nghèo có cái quạt mo

Suốt đời mẹ vẫn cứ lo cái nghèo

Tuổi thơ con đã mang theo

Hoa cau rụng xuống cái nghèo quanh năm

Quạt mo quạt chỗ con nằm

Quạt mo bên mẹ thì thầm ca dao

Biết rằng đất rộng trời cao

Nhưng mà quyền chức mẹ nào có lo

Trưa chiều cơm bửa đói no

Mong con có học là kho bạc vàng

Hương cau thơm khắp đường làng

Hương cau đâu có phụ phàng một ai

Gánh gồng mẹ nặng đôi vai

Quạt mo cùng mẹ theo dài đường Truông

Lớn lên con biết nổi buồn

Mẹ rằng trung thực lách luồng mà chi

Làm người đứng thẳng mả đi

Như cau đứng thẳng xanh rì trời cao

Đêm nay sau trận mưa rào

Nhớ hương cau cũ đượm vào tuổi thơ

Bẹ cau ơi tự bao giờ

Quạt mo cau đã bài thơ cuộc đời.

TRẦN VẠN GIÃ

ĐỘC CƯ - ĐỖ HỮU THẠNH

Sống một góc Sài thành

Đọc sách ba lăng nhăng

Gạo nấu nửa lon nhỏ

Bia rượu dăm chén con

Dường như đời sờn mòn

Ta nhìn ta trên vách

Vêu vao nào răng tóc

Nhìn nhau cười khúc khắc

Giữa trời có đám mây

Nhà ta trong ngõ hẹp

Ngẫng đấu không kịp chào

Mây đã bay mất hút !

MƯA - NGUYỄN MIÊN THẢO

Bây giờ Huế đã mùa mưa?
Sàigòn cũng chuyển sang mùa gió Tây
Ngày xưa chỉ có mưa bay
Sàigòn giờ lại mưa ngày mưa đêm
Từ ngày anh gặp được em
Sàigòn với Huế mưa đêm mưa ngày

NHÀ NGHIÊN CỨU TRẦN ĐÌNH SƠN MONG BỘ TRANH THA HƯƠNG TRỞ VỀ TỔ QUỐC:

Chân áo của danh nhân Đặng Huy Trứ có cột thủy nằm dưới thủy ba của áo bào - Ảnh: Tư liệu

Trong khuôn khổ bài viết này, chúng tôi đăng bài phỏng vấn mới nhất với nhà nghiên cứu Trần Đình Sơn quanh đề tài trên, nhằm ghi nhận tâm nguyện của ông khi giới thiệu bộ tranh quý của họa sĩ Nguyễn Văn Nhân đến với công chúng.
Trên Thanh Niên số ra ngày 13.3.2014, nhà nghiên cứu Trần Quang Đức viết: “Quy chế được ghi lại trong Hội điển là quy chế chuẩn mực (…). Những khác biệt trong bộ tranh Nguyễn Văn Nhân đã không tìm thấy bất kỳ tư liệu nào xác quyết…”. Chúng tôi thấy điều Trần Quang Đức nêu trên cũng đáng suy ngẫm trong việc tìm hiểu giá trị bộ tranh Đại lễ phục của triều đình An Nam và khá hợp lý…
Chưa hợp lý lắm. Sách Ngàn năm áo mũ của Trần Quang Đức viết: “Từ thời vua Đồng Khánh, Khải Định về sau trang phục trong triều đã không còn được tuân thủ nghiêm ngặt như trước” (trang 278). Hay: “Qua một số ảnh chụp các vua Đồng Khánh, Duy Tân, Khải Định, Bảo Đại có thể thấy lối trang sức trên mũ Cửu Long của các vị vua này không hoàn toàn đồng nhất” (trang 290)… Chính những ghi nhận của Trần Quang Đức cho thấy quy định chi tiết trong Hội điển là một việc, nhưng thực tế có nhiều thay đổi, “phá cách, không hợp quy chế, vô tiền khoáng hậu” - như chính chữ dùng của Trần Quang Đức - là việc khác. Như vua Khải Định đã thay đổi kiểu áo cổn, võ phục. Ngay cả mũ Cửu Long là quan trọng nhất theo Trần Quang Đức cũng khác nhau trong bốn triều vua. Việc tìm hiểu những thay đổi chi tiết trong lễ phục của các đời vua không chỉ qua những bộ sách của tiền nhân, mà còn qua hiện vật, hình vẽ của người đương thời. Nếu ông Đức muốn tìm biết những thay đổi ấy dưới thời vua Thành Thái thì bộ tranh Đại lễ phục của triều đình An Nam với ghi chú không chỉ bằng tiếng Pháp mà cả bằng chữ Hán: “Hoàng phái sắc phục tự thiên tử chí tôn thất” do họa sĩ Nguyễn Văn Nhân thực hiện là một tài liệu hiếm hoi, quý giá.

Chân áo của bà mệnh phụ Thái Văn Toản  có cột thủy nằm dưới thủy ba của áo bào - Ảnh: Tư liệu

Ông đưa ra một trường hợp cụ thể về nhận xét không chính xác đó của nhà nghiên cứu Trần Quang Đức được không?
Trần Quang Đức nhận xét: “Chúng tôi thấy một số kiểu trang phục khác cũng không được vẽ chuẩn xác, như cột thủy nằm dưới thủy ba của chân áo bào. Loại cột thủy này chỉ xuất hiện trên trang phục của hoàng tộc, không có ở bào phục của bá quan, nhưng trong tranh của Nguyễn Văn Nhân thì cơ hồ áo bào nào cũng có chi tiết này” (Thanh Niên 10.3.2014), là không đúng. Bằng chứng bức vẽ chân dung danh nhân Đặng Huy Trứ 1825 - 1874 vẫn cho thấy chân áo bào của nhà văn hóa từng làm Ngự sử và Khâm phái quân vụ Sơn - Hưng - Tuyên có chi tiết ấy, chứ không phải “chỉ xuất hiện trên trang phục của hoàng tộc” như Trần Quang Đức khẳng định.  Một loạt chi tiết khác cũng được Trần Quang Đức dựa vào Hội điển để so sánh với chân áo bào triều phục của các quan qua tranh họa sĩ Nguyễn Văn Nhân tương tự như trên với hình ảnh kèm theo dễ gây ngộ nhận cho người đọc. Thật ra tất cả những điều liên quan trong Hội điển mà Trần Quang Đức đưa ra không nằm ngoài nội dung đã được chúng tôi dịch và kèm theo nguyên tác Hán văn ở phần đầu của cuốn Đại lễ phục Việt Nam thời Nguyễn.
Ông có thể nói rõ hơn mục đích và tâm nguyện của ông khi công bố bộ tranh Đại lễ phục của triều đình An Nam?
Tâm nguyện của chúng tôi là muốn giới thiệu một họa sĩ bậc thầy trong thời kỳ phôi thai của lịch sử mỹ thuật Việt Nam mà đến nay chưa được biết đến tương xứng với những gì ông đã đóng góp. Thật vậy, Nguyễn Văn Nhân là hàng tiền bối của họa sĩ Tôn Thất Sa mà hai nhà nghiên cứu Trịnh Bách và Trần Quang Đức thường nhắc đến mấy ngày qua trong các bài viết của mình với vị trí là “họa sĩ cung đình”. Họa sĩ Tôn Thất Sa vẽ trên bộ sách Những người bạn của cố đô Huế (BAVH) từ năm 1916 - tập san do học giả Cadière làm chủ bút. Nhưng cách đó đến hơn 30 năm trước, họa sĩ Nguyễn Văn Nhân đã để lại dấu ấn của mình qua chân dung vua Đồng Khánh vẽ năm 1885 và chân dung ngài tổ sư Hải Toàn Linh Cơ là tăng cang Quốc tự Giác Hoàng trong kinh thành Huế (tăng cang là chức quan do triều đình bổ nhiệm để trông coi chư tăng - PV) vẽ năm 1895. Vào thời điểm đó các trường mỹ thuật danh tiếng ở nước ta chưa mở ra như Trường vẽ Gia Định (thành lập năm 1913) hay Trường cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương khai giảng chính thức ở Hà Nội vào 1925.
Chúng tôi còn muốn gửi đến giới nghiên cứu ngày nay cũng như các bạn trẻ mai này một tài liệu quý hiếm hiện chưa được phổ biến rộng rãi. Dẫu cho có những nội dung chưa đồng thuận song chúng tôi vẫn cảm ơn tất cả ý kiến của các nhà nghiên cứu đã nêu lên mấy ngày qua, cảm ơn Thanh Niên đã khơi dậy trên mặt báo đề tài văn hóa mỹ thuật hiếm thấy liên quan tới một tài hoa chưa được biết đến nhiều.
Cuối cùng, tôi rất hy vọng và mong ngóng một ngày gần đây bộ tranh hiện bị thất lạc, tha hương vô định ở xứ người kia sẽ sớm được trở về Tổ quốc để đoàn tụ dưới mái nhà di sản Việt Nam.

Giao Hưởng

thanhnien.com.vn

TỨ TUYỆT - PHƯƠNG CHINH THÔNG

TỨ TUYỆT

Con Đường Ngày Ấy Tôi Qua

Con đường ngày ấy tôi qua
Bỗng dưng chợt nhờ một tà áo bay
Em nghiêng khép gió bàn tay
Tôi ngơ ngẩn - Lá rụng đầy quanh tôi.

Từ Em Dạo Mát Đời Tôi
Từ em dạo mát đời tôi
Chim non biết hót , màu trời biết xanh
Tôi thôi những bước loanh quanh
Tôi ngồi tôi hát - đời mình rất vui.

Em Cười Tóc Rối Vai Tôi
Em cười tóc rối vai tôi
Cái hương của tóc - cái mùi của hoa
Phấn son của tuổi đàn bà
Tình yêu giản dị , thật thà của tôi .

PHƯƠNG CHINH THÔNG

HƯƠNG TÌNH - HỒ NGẠC NGỮ

Anh đã yêu thương , dù chỉ bóng hình
Một đôi mắt, một nụ cười hư ảo
Có lẽ cô đơn như là tâm bão
Trong lòng người đang thiếu một tình yêu
 
Cuộc đời người, có lẽ, chẳng bao nhiêu
Để hiểu được thế nào là hạnh phúc
Để tìm gặp một trái tim chân thực
Đã vì nhau đi hết cuộc đời này
 
  Đôi khi buồn anh vẫn thích nhìn mây
Và nghe gió, ngắm bầu trời sao sáng
Anh vẫn thích một tấm lòng lãng mạn
Cho thơ anh có chỗ để tìm về
 
  Đêm ngồi nhìn vầng trăng sáng khoắc khuya
Anh đã nhớ em như người tri kỷ
Mái tóc thanh xuân thoảng mùi hoa lý
Thả chút hương tình đậu xuống vai anh
HỒ NGẠC NGỮ

TÌNH THƠ - HOÀNG LỘC

ta có một đời yêu thương khổ thiệt
yêu cô nào cũng xách bỏ vào thơ
lúc ngồi buồn, lại giở thơ ra đọc
là lúc cô nào cũng đã thành xưa

đã rất xưa mà ai cũng đẹp
mới biết trang thơ có trái tim hồng
mới biết chính ta cạn cùng nước mắt
khi các cô dần khăn gói qua sông

đời tình ta chẳng khác gì đám cúng
những mâm đầy (thịnh soạn và lễ nghi)
lo cúi lạy, lòng thành, ta khấn tụng
vừa ngẩng đầu, thiên hạ đã bưng đi

nên cả đời chỉ yêu hương yêu khói
mối tình nào cũng nhất định không vui
quá thất bát, ta tự mình chửi rủa:
ăn thứ chi mà ngu ác rứa trời!

KẺ ĐÁNH CẮP TRÁI TIM - HOÀNG THỊ THIỀU ANH

Em đánh cắp trái tim anh rồi!

Anh đau không anh?

Mà đôi mắt cứ u uẩn hoài “màu men rượu”

Để ngày đêm: anh và em

Ta chơi trò cút bắt

Một đời tìm

Tìm mãi…

Chẳng thấy nhau

Em đánh cắp trái tim anh rồi!

Anh vui không anh?

Mà vần thơ cứ say hoài trong nỗi nhớ

Ngày-đêm trăn trở

Gặp nhau,cười tái buốt…ngàn sau

Em đánh cắp trái tim anh rồi!

Anh sống làm sao?

Những đêm lang thang

Gọi,gào…

Nát nhàu kí ức

Tìm hoài trong thầm lặng

Riêng mình.

Anh ơi!

Ai đánh cắp tim ai????

DỊ BẢN - NGUYỄN MIÊN THẢO

DỊ BẢN

ta nhuận sắc tình em thành dị bản
ngày tàn đông gió thổi rụng trăng rằm
em điên đảo một thời con gái
cuộc tình nào hái mộng đến trăm năm

ta điên loạn đắm chìm trong mộng ảo
níu một phận đời không có thật đi chơi
hẹn em một ngày bên thành quách cũ
ta dìu nhau đi cuối đất cùng trời

rồi có ngày em lại ra đi
ta vẫn yêu em như ngày đầu gặp gở
trời sinh ta ra kẻ si tình mê muội
một nụ cười, tay nắm -đã nghìn sau

ta lặng lẽ đi lần về huyệt mộ
tiếng em cười kiêu bạc mấy nghìn đau
tiếng hát em hóa thành sương khói
trong tim ta em hóa nhiệm mầu